Geplaatst: 26 januari 2023

Stress en vermoeidheid

Stress en vermoeidheid bij autisme

Zowel in mijn praktijk als autismecoach als in mijn privé-omgeving zie ik dat stress en vermoeidheid een enorme impact hebben op mensen met (kenmerken van) autisme.

De stress en vermoeidheid die mensen met ASS ervaren, wordt vaak als enorm overweldigend ervaren. Waardoor mogelijkheden om het anders te doen en er op een goede manier mee om te gaan naar de achtergrond verdwijnen. Het lukt dan gewoon niet meer om uit die vicieuze cirkel te komen. Met alle gevolgen van dien.

En wees eerlijk, vermoeidheid kan ook enorm verlammend werken, waardoor je eigenlijk misschien wel weet dat je iets op een ander manier moet gaan doen. Maar dat je er eenvoudig de energie niet voor hebt om op te staan, laat staan om nieuwe dingen uit te proberen en te leren.

7 gebieden waarin het voor mensen met (kenmerken van) autisme vaak anders werkt

Ik leg in het kort de 7 gebieden waarin het voor mensen met (kenmerken van) autisme vaak anders werkt uit. Deze 7 gebieden worden over het algemeen gebruikt in de onderzoekswereld. Niet iedereen met autisme herkent zichzelf in deze omschrijving van autisme. Ieder mensen is natuurlijk ook anders. En gelukkig ontdekken en leren we dagelijks nieuwe dingen over autisme.

Voor mijn gevoel staan deze 7 gebieden in grote lijnen voor de dingen die bij mensen met (kenmerken van) autisme anders werken dan bij de zogenoemde neuro-typische mensen (mensen zonder autisme).

Niet alleen problemen

Waarbij ik het veel te ver vind gaan dat mensen met autisme in deze gebieden alleen maar problemen hebben. Het werkt vaak op een andere manier, mensen met autisme hebben in deze gebieden vaak wat extra input en duidelijkheid nodig. Op andere gebieden zijn mensen met autisme vaak weer beter, sneller en makkelijker dan neuro-typische mensen.

Als ik trouwens mensen met autisme schrijf, bedoel ik ook de mensen met kenmerken van een autisme spectrum stoornis.

Het werkt soms anders

De 7 gebieden waarin het voor mensen met autisme vaak anders werkt zijn:

Onduidelijkheid en vermoeidheid

Doordat het brein van mensen met autisme op deze 7 gebieden anders werkt dan het brein van mensen zonder autisme, kan onduidelijkheid ontstaan. En door onduidelijkheid ontstaan stress en vermoeidheid.

De klacht die ik van de meeste mensen met (kenmerken van) autisme hoor, is dat ze zo enorm moe zijn. Ze zijn zo moe, dat ze de week of dag maar amper volhouden. En die vermoeidheid wordt vaak veroorzaakt en in stand gehouden door de stress die ze ervaren.

Wat is stress?

Vrijwel iedereen heeft in bepaalde fases van zijn of haar leven stress. Denk maar eens aan het hebben van opgroeiende kinderen, een drukke baan, spanningen in je relatie, ruzie in de familie, het starten op een nieuwe school of een nieuwe baan. Soms ontstaat stress ook door angsten of depressiviteit, een laag zelfbeeld. Deze stress is voor mensen met en zonder autisme aanwezig.

Stress is een vorm van spanning die in het lichaam van mensen optreedt als reactie op externe prikkels. Het is een verstoring van het evenwicht tussen draagkracht (wat je aan kunt) en draaglast (wat je te verduren krijgt).

Meestal geven omstandigheden je tijdelijk, een paar dagen of weken, stress. En daarna zakt het weer af.

Veel stress is niet gezond, je voelt je moe, het vermindert je weerstand, je kunt niet veel hebben van anderen en bent snel geïrriteerd. En als de stress dan maar door blijft gaan, word je nog vermoeider, je wordt gefrustreerd en alles wordt erger en erger.

Stress geeft onrust en je raakt uit balans. En het is super vermoeiend!

Gevolgen van stress en vermoeidheid

Het is voor iedereen anders wanneer je stress of vermoeidheid ervaart, of je nu wel of geen autisme hebt. Daarom is het heel goed om te kijken hoe het voor jou werkt, wat voor jou belangrijk is. Je kunt je hierin niet altijd goed vergelijken met een ander en dat hoeft ook niet.

Het effect van veel stress en vermoeidheid is dat je niet meer goed kunt nadenken. Iets wat je normaal heel makkelijk kunt doen of kunt besluiten, wordt ineens moeilijk om te doen of heel lastig om een besluit over te nemen. En alles wat lastig wordt om te doen kost energie, en daardoor wordt het allemaal nog lastiger en ervaar je nog meer stress. Als je niet uitkijkt kom je dus in een patroon terecht waar je niet meer makkelijk zelf uitkomt.

Sommige mensen worden ziek

Sommige mensen wordt ook letterlijk ziek van het hebben van te veel stress en moe zijn. Hun lichaam geeft dan op. Ook kun je allerlei vage klachten krijgen van stress, zoals hoofdpijn, buikpijn, rugpijn, pijntjes die je al lang niet meer gehad hebt kunnen weer terug komen, etc. etc.

Stress heeft niet alleen invloed op jezelf, maar ook op de mensen om je heen. Je vindt het misschien lastig om ook nog contact met anderen te houden als je al veel druk ervaart. Of je reageert mopperig als iemand iets vraagt en die ander denkt ‘laat maar even zitten’.

Op die manier kan stress allerlei gebieden van je leven beïnvloeden en kan het makkelijk van een beetje stress naar heel veel stress en uiteindelijke tot stilstand komen, oftewel burnout, veranderen.

Stress en vermoeidheid bij (kenmerken van) autisme

Maar liefst 81% van de mensen met autisme zegt dat stress en vermoeidheid een groot of zelfs heel groot negatief effect heeft op onder andere hun zelfvertrouwen en hun zelfbeeld.

En 74% geeft aan dat stress effect heeft op hun slaap.

63% van de ondervraagde mensen geeft aan dat wat ze op dit moment doen tegen stress geen of onvoldoende effect heeft.

In het onderzoek geven mensen die werken het volgende aan:

54% zegt dat ze gericht zijn op details, waardoor ze het overzicht verliezen
47% zegt dat ze moeilijk met werkdruk om kunnen gaan
45% zegt dat ze moeite hebben met de sociale omgang met collega’s

Bron : onderzoek Autismecoach

Meer stress bij autisme

Als je zelf autisme hebt, heb je zeer waarschijnlijk meer last van stress dan mensen zonder autisme. Mensen met autisme zijn gevoelig voor stress, hun evenwicht is eerder verstoord en ze hebben lang de tijd nodig om weer te herstellen van de stress die ze gehad hebben.

Dit komt bijvoorbeeld door het anders binnen komen van prikkels in de hersenen, het moeite met begrijpen van andere mensen en situaties en het om gaan met veranderingen en onvoorspelbaarheden. Je bent hierdoor steeds in een verhoogde staat van alertheid en dat kost heel veel energie.

Als je de stress die je ervaart en voelt negeert en er niets mee doet, of niets mee kunt doen, wordt de stress alleen maar erger. Dan hoeft er nog maar iets kleins te gebeuren en boem, het ploft.

Straks rust ik wel uit…

Veel mensen hebben het door de week erg druk, met werk of school. Ze nemen zich dan voor om in het weekend uit te rusten. Of ze zeggen ‘straks heb ik vakantie en dan rust ik wel uit, dan tank ik wel weer bij’. En wat merken ze dan wanneer het eindelijk weekend of vakantie is.

Dan merken ze dat ze zo moe en uitgeblust zijn, dat ze nergens zin in hebben. Dat ze lamlendig op de bank hangen en voor de dingen die ze wilden doen, iets leuks met het gezin of vrienden, eindelijk dat ene klusje af krijgen, daar hebben ze dan totaal geen energie voor. Waardoor ze zich nog slechter gaan voelen, want nu is er niets van de leuke of noodzakelijk dingen gedaan en hebben ze er ook nog een schuldgevoel bij gekregen.

Hoe merk je dat je stress begint op te lopen en er actie nodig is?

Hoe merk je nu zelf dat de stress begint op te lopen en dat je actie dient te nemen?

Het is heel belangrijk om gedurende de werkweek je stress-level laag te houden en goed voor je eigen energie te zorgen. Zodat je zo weinig mogelijk last van die vermoeidheid hebt. Inzicht hebben in je eigen stress, hoe het voor jou werkt, helpt om er goed mee om te gaan en om het te kunnen voorkomen of zo klein mogelijk laten zijn.

De 5 stappen naar rust en balans op je werk

De 5 stappen die voor rust en balans op je werk gaan zorgen zijn de volgende:

  1. Bestudeer je (werk)week
  2. Inzicht in jezelf
  3. Wat werkt voor mij
  4. Grenzen stellen
  5. Onderhouden van wat je geleerd hebt

Per stap leg ik wat de stap inhoudt en waarom deze stap belangrijk is.

Stap 1 – Bestudeer je (werk)week

Als die enorme vermoeidheid die je steeds voelt, je telkens maar over komt, kom je niet makkelijk uit die vicieuze cirkel. Je blijft dan achter de feiten aanlopen en je vindt dan niet makkelijk een uitweg naar rust en balans.

Je neemt je elke keer voor om nu echt je rust te pakken. Maar doordat je te moe bent of doordat er toch steeds weer iets anders tussendoor komt, lukt dit niet goed. Waardoor je vermoeidheid en gevoel van te kort schieten steeds maar erger wordt.

Een goede eerste stap om dan te zetten is het bestuderen van je (werk)week. Zonder een duidelijk inzicht in je huidige situatie, kun je deze situatie namelijk niet verbeteren. Je hebt dan geen idee waar de knelpunten zich bevinden.

Door goed naar je (werk)week te kijken, krijg je inzicht in wat bijvoorbeeld de dagen zijn waarop je het heel druk hebt. En wat zijn de dagen waarop het lekker gaat.

Wat is het verschil tussen die dagen? Wat maakt dat het op de ene dag goed gaat en op een andere dag echt helemaal niet? En is die moeilijke dag elke week een moeilijke dag of hangt het ergens anders vanaf, bijvoorbeeld van hoe je slaapt of hoe je in je vel zit?

Kun je iets aan die dag aanpassen of kun je de taken in de week herverdelen, waardoor het beter past?

Inzicht krijgen helpt

Het is belangrijk om naar je (werk)week te kijken, omdat je hierdoor inzicht krijgt. Inzicht in de situatie zoals deze nu is. En daarmee kun je ook zien wat er anders mag of kan. Wat bijvoorbeeld de moeilijkste dagen zijn en waarom deze dagen moeilijk zijn. En van daaruit kun je de juiste acties gaan nemen.

Een overvolle (werk)dag, zorgt er waarschijnlijk voor dat je de dag ervoor al stress hebt over de dag die gaat komen. En de dag na deze overvolle dag heb je de hele dag nodig om weer bij te komen.

Op die manier kost een overvolle (werk)dag je dus eigenlijk bijna drie dagen. Dan is het dus belangrijk om de dag voor en na een overvolle dag je agenda leeg te houden. Of te zorgen dat er wat taken van de overvolle dag naar een andere dag gaan, zodat de verdeling goed is.

Als je geen inzicht hebt in je (werk)week dan word je voor je gevoel geleefd. Dan loop je steeds maar achter de feiten aan en ga je steeds harder lopen. Hierdoor krijg je niet de tijd die je nodig hebt om weer tot rust te komen. Je gaat hiermee over je grenzen heen en je vermoeidheid wordt steeds erger. Je begrijpt dat je zo niet langer door kunt gaan.

Wat kun jij doen?

Wat kun je dan wel doen? De volgende dingen kun je uitproberen om een start te maken richting een goed verdeelde (werk)week:

– Bepaal wat voor jou de drukste dag is in de week en kun je iets van die dag op een andere dag doen of door iemand anders laten doen?

– Zorg voor voldoende beweging en/of rust op een dag. Heb je een zittend beroep, sta dan regelmatig op en loop even een stukje. Maak een ommetje in je pauze. Ben je veel in beweging tijdens je werk, neem dan voldoende pauze door te gaan zitten.

– Horen alle taken die op jouw to-do lijst staan bij jou, of kunnen anderen een deel overnemen?

– Wat heb jij nodig om door die drukke dag heen te komen? Kun je bijvoorbeeld de dag van tevoren al iets koken voor die dag?

Stap 2 – Inzicht in jezelf

In stap 2 ga je aan de slag met hoe het bij jou werkt. Wat heb jij nodig? Wat kun jij doen op momenten van stress en wat zijn bij jou tekenen dat de stress aan het oplopen is?

Het is heel belangrijk om te weten hoe stress bij jou voelt. Op het moment dat je het namelijk aan voelt komen, kun je nog actie ondernemen. Terwijl als je wacht tot je enorm overprikkeld bent, dan kun je meestal niets meer behalve dichtklappen of juist ontploffen.

De periode voor het dichtklappen of ontploffen is het moment dat je actie kunt nemen, de voor jou juiste dingen kunt doen.

Maar hoe weet je nu hoe dat voor jou werkt, als je vaak ineens overvallen wordt door zo’n overprikkeling, waarbij je helemaal niets meer kunt of juist helemaal uit je dak gaat van boosheid? Die je echt niet aan voelt komen.

En dat anderen dan alleen maar extra vragen blijven stellen of verwijten naar je hoofd blijven gooien. Precies dat wat jij op zo’n moment niet kunt gebruiken.

Misschien voel je je daarna ook wel extra vervelend, omdat je merkt dat anderen je niet begrijpen en er niets mee kunnen.

Krijg inzicht in jezelf

Als je niets doet met het krijgen van inzicht in hoe het bij jou werkt, dan blijft stress en overprikkeling je overkomen en kun je het zelf niet op tijd stoppen. En dan blijf je dus in situaties komen, waarop je zelf geen invloed meer hebt. Omdat het al te ver is gegaan.

En die overprikkeling die steeds terug blijft komen, die zorgt er ook nog eens voor dat je vermoeidheid erg wordt en dat je op een bepaald moment helemaal niet meer weet waar je moet beginnen.

Terwijl je daar, als je er op de juiste manier mee aan de slag gaat, heel veel mee kunt doen. Door te leren hoe het bij jou werkt en door overprikkeling op tijd aan te voelen komen.

Wat kun je doen?

Wat kun je doen om die overprikkeling aan te voelen komen? Waar kun je op letten?

De volgende dingen geven je inzicht in jezelf en daarmee zie je je overprikkeling goed aankomen.

– Bepaal hoe jouw opkomende overprikkeling voelt. Waar krijg je last van? Wat gebeurt er met je op het moment dat je overprikkeld begint te raken? Hoe voelt het wanneer de stress aan het oplopen is?

– Door welke situaties wordt jouw overprikkeling en stress hoog? Hoe ziet zo’n situatie er uit? Wat gebeurt er?

– Van welke prikkels heb jij last? Heeft dat met horen, voelen, zien, ruiken, denken te maken.

– Wat heb je nodig na een moment van overprikkeling? En wat wil je juist niet? Kun je dit tegen de mensen in je omgeving vertellen, zodat ze hier rekening mee kunnen houden?

Stap 3 – Wat werkt voor mij

In deze stap is het heel belangrijk om goed duidelijk te krijgen wat jij nodig hebt in welke situatie. En ook wat je niet nodig hebt is heel belangrijk om te weten.

Op het moment dat je voor jezelf duidelijk hebt wat voor jou werkt, kun je hier zelf heel goed rekening mee houden. En als je dit dan ook nog aan de mensen in je omgeving kunt vertellen of laten zien, dan kunnen zij ook goed rekening met je houden.

Autismeprofiel

Je kunt hiervoor een uitgebreid autismeprofiel maken, waarin precies staat wat je op welk moment nodig hebt. En wat je juist niet wilt. Op die manier kun je zelf met jouw autismeprofiel checken hoe de stress en overprikkeling er op een bepaald moment voor staat.

In een autismeprofiel maak je onderscheid in de fases groen (je zit lekker in je vel), oranje (de overprikkeling begint al op te lopen, je wordt al wat geïrriteerd) en rood (in deze fase probeer je in het begin nog alles ‘recht’ te houden, maar al snel verlies je de controle en knak je, oftewel je raakt totaal overprikkeld).

Vaak is het op het moment dat je stress hebt en overprikkeld begint te raken, heel lastig om op dat moment nog te weten wat je nu het beste kunt doen of laten. En door het in het autismeprofiel overzichtelijk te hebben, hoef je daar alleen maar op te kijken. Er staan suggesties op over wat je kunt doen.

Ook je naaste omgeving kan je autismeprofiel gebruiken

Daarnaast kan dit profiel ook door anderen in je naaste omgeving gebruikt worden. Ook zij kunnen op momenten dat ze zien dat je veel stress hebt, op het autismeprofiel kijken wat je nu fijn vindt om te doen.

Als je geen autismeprofiel voor jezelf hebt, moet je elke keer zelf heel goed in de gaten houden of je stress oploopt. En dan ook nog op dat moment, waarop je al stress hebt, bepalen wat je kunt gaan doen om de stress naar beneden te krijgen.

Dat is vaak heel lastig en heel moeilijk om te doen. Vandaar dat het heel belangrijk is om van jezelf te weten wat voor jou werkt op momenten van stress en overprikkeling.

Wat is er belangrijk in een autismeprofiel:

– Hoe zien de fases groen, oranje, rood er uit?
– Wat gebeurt er na fase rood, dus wanneer je zojuist enorm overprikkeld was, wat is er in de fase daarna nodig?
– Hoe kun je deze fases aan anderen in je directe omgeving duidelijk maken?

Stap 4 – Grenzen stellen

Grenzen stellen, het is voor iedereen nodig en het is ook voor veel mensen heel moeilijk om te doen. Om lekker in je vel te zitten is het heel belangrijk om te weten wat bij je past, wat je nodig hebt en ook wat je niet nodig hebt.

En hier dan ook op een goede manier met anderen over kunnen praten. Op het moment dat jij je eigen grenzen kent en herkent, kun je ze met anderen bespreken en er op die manier voor zorgen dat anderen niet steeds over jouw grenzen heen gaan.

Maar ook voor onszelf is het heel belangrijk om onze grenzen te kennen. Zodat we goed voor onze energie kunnen zorgen en hiermee vermoeidheid, stress en andere klachten voorkomen kunnen worden.

Hoe gaan anderen over jouw grens heen?

Wat zijn voorbeelden van manieren waarop er over je grenzen heen gegaan wordt en wat stress op kan leveren:

– Als je onder druk gezet wordt om een antwoord te geven
– Als je geen tijd krijgt om een keuze te maken
– Als je in een staat van overprikkeling toch iets moet gaan doen
– Als jou gevraagd wordt rekening te houden met anderen
– Als je last hebt van bijvoorbeeld geluiden, zoals radio’s, gepraat of machines

Wanneer je geleerd hebt om op de goede manier jouw grenzen aan te geven, kun je dus:

– het heft in eigen hand nemen, dus je leven leiden op de manier waarop jij dat wilt en niet hoe anderen het willen
– ruimte en tijd creëren voor datgene wat jij belangrijk vindt en nodig hebt om gelukkig te zijn
– toekomen aan je eigen behoeften en de gevoelens van frustratie verdwijnen
– gelijkwaardigheid creëren in de relatie met anderen en daarmee krijg je zelfrespect
– duidelijkheid aan de ander bieden. Een nee is dan ook een nee en daarmee is een ja ook een ja

Grenzen aangeven

Hoe geef je op een goede manier je grenzen aan:

– Bepaal op een moment dat je lekker in je vel zit welk deel van je leven niet loopt zoals je zou willen. Hoe kun je daarin zorgen dat je op dit stukje je grens aan kunt geven.
– Zorg dat het om te beginnen over een grens gaat op een klein, eenvoudig onderwerp.
– Oefen met het aangeven van grenzen met een familielid, vriend of vriendin die je goed kent. Zodat je even uit kunt testen hoe je je grens goed aan kunt geven en wat die ander dat bijvoorbeeld terug kan zeggen.
– Geef je grens aan op een rustige manier en wacht op de reactie. Kijk hoe je het beste kunt reageren op de reactie.
– Blijf oefenen, grenzen stellen is moeilijk om te doen voor bijna iedereen. Met oefenen zorg je dat het je steeds beter lukt.

Stap 5 – Onderhouden van wat je geleerd hebt

Stap 5 gaat eigenlijk voor over hoe kun je nu blijven doen wat je geleerd hebt? Natuurlijk kun je van alles leren over dingen die goed voor je zijn. En zolang je daar actief mee aan de slag bent, lukt dat vaak ook allemaal wel.

En na verloop van tijd gaat het steeds beter om goed voor jezelf te zorgen, om te weten wat je nodig hebt en om bijvoorbeeld je grenzen aan te geven. En het gaat zo goed, dat je er eigenlijk niet meer over na hoeft te denken. Denk je.

Wat je vaak ziet is dat na een tijdje je net niet meer alles doet waarvan je weet dat goed voor je is. Ach, die ene keer dat schema maken voor de komende week kan ik best wel overslaan. Dan doe ik het gewoon volgende week weer. Het gaat nu toch goed?

En van die ene keer overslaan, maak je het schema de week er na ook niet. En dan doe je ook een ander belangrijk ding een keer niet goed. En voordat je het weet, zit je weer midden in de stress en is de rust en balans op je werk ver te zoeken.

Pleeg ‘onderhoud’

Daarom is het heel belangrijk om regelmatig een soort van onderhoud te plegen aan alles wat je geleerd hebt. Pak bijvoorbeeld een vast moment in de week om de komende week te bekijken. Wat staat er allemaal op de planning, waar dien je rekening mee te houden, wat moet er gebeuren?

Op die manier kun je tijdig bijsturen en gaat de week soepel verlopen.

En als het allemaal lekker gaat, ben je er ook zo mee klaar. Terwijl als je het een paar keer overslaat en je moet het weer op gaan pakken, dan wordt het vaak lastig. Dan moet je voor je gevoel weer bijna opnieuw beginnen en dat is jammer als je al zo ver gekomen was.

Check, check, check

– Heb je een autismeprofiel gemaakt, bekijk het regelmatig of het nog klopt. Past het allemaal nog bij hoe je nu zelf bent.
– Sta er regelmatig bij stil hoe je je voelt, hoe gaat het met je, wat is er anders dan anders.
– Check soms ook met anderen die je vertrouwt hoe zij jouw zien. Wat merken zij aan je, zien ze dat het goed met je gaat of maken ze zich zorgen over je.

Hierboven heb ik je veel verteld over hoe je goed voor jezelf kunt zorgen en wat jij kunt doen om stress en vermoeidheid te voorkomen.

Kun jij ook wel wat hulp gebruiken?

 Loop jij ook tegen problemen aan, in je werk en/of privé-leven? En vind je het lastig om alles wat ik hierboven verteld heb zelf te gaan doen?

Maak dan nu een afspraak voor een gratis vrijblijvende ont-stress sessie. Dan bespreken we waar je tegenaan loopt en hoe je ik je daarbij kan helpen.

Jouw gratis ont-stress sessie houden we in mijn praktijk in Best of online. De sessie duurt ongeveer 30 minuten. Meld je nu hier aan.


Tags: , , , , , , , , , , , ,

Geplaatst: 19 januari 2023

Autistische burnout

Autistische burnout

Een burnout, daar heeft iedereen wel eens van gehoord verwacht ik. Maar wist je dat er ook zoiets bestaat als een autistische burnout? En dat dat toch net even wat anders is dan een niet-autistische burnout? Ik vertel je er meer over.
Toen Bente bij mij in de praktijk kwam, gaf ze aan dat ze in een burnout zat en dat ze hulp wilde om weer goed aan het werk te komen.
Ze startte met het traject Rust en balans op je werk en na een aantal gesprekken kwam ze tot de conclusie dat ze niet nu pas in een burnout zit, maar dat ze eigenlijk al vijf jaar last heeft van een burnout. En dat haar autisme daar alles mee te maken heeft.
Wat is een autistische burnout?

Circa 12-17% van de Nederlandse beroepsbevolking ervaart burnout-klachten (CBS, 2019). Dat gaat om heel veel mensen.

Over autistische burnout is nog niet heel veel wetenschappelijk onderzoek gedaan. Annelies Spek en collega’s hebben er een essay over geschreven dat is gepubliceerd in het Wetenschappelijk Tijdschrift Autisme in 2021 (lees hier het volledige essay)

Wat is het verschil tussen een burnout en een autistische burnout?

Wat is dan eigenlijk het verschil tussen een niet-autistische burnout en een autistische burnout? Door de World Health Organization zijn in 2018 de volgende kenmerken van een burnout omschreven : gevoelens van uitputting, afstand/cynisme jegens het werk en een verminderd gevoel van professionele competentie.

Burnout is vaak werkgerelateerd

Je ziet hierin dat de nadruk ligt op werk-gerelateerde problemen. Nu is het natuurlijk niet zo dat je alleen een burnout kunt krijgen wanneer je werkt, maar daar ligt vaak wel de nadruk. De meeste mensen met een niet-autistische burnout krijgen problemen door bijvoorbeeld werkdruk en onderbezetting, problemen die voortkomen vanuit het werk en de werkomgeving.

Stress door het leven in zijn geheel

Bij een autistische burnout ligt het anders. Daarbij komen de problemen vanuit de stress die ontstaan door het leven in zijn geheel. Zie ook het onderzoek van Higgins en collega’s (2021).

Zij hebben ontdekt dat er bij een autistische burnout sprake is van significante mentale en lichamelijke uitputting en sociaal terugtrekken. Daarnaast worden één of meerdere van de volgende kenmerken vertoond:

Voorbeelden van problemen in het leven

In het kort wordt een niet-autistische burnout veroorzaakt door werkgerelateerde problemen. En een autistische burnout wordt veroorzaakt door allerlei oorzaken in het leven van iemand met (vermoeden van) autisme. Denk dan bijvoorbeeld aan moeite hebben met het onderhouden van sociale contacten in je privé-leven en eventueel op je werk, proberen te voldoen aan verwachtingen van familie en leidinggevende, steeds maar blijven nadenken waardoor je niet goed slaapt, oververmoeidheid door constante prikkels en niet goed weten hoe hier mee om te gaan.

Als je dat zo leest, dan kun je je voorstellen dat iemand met (kenmerken van) autismespectrumstoornis (ASS) sneller in een burnout belandt dan iemand zonder ASS.

Mensen met autisme zijn gevoelig voor stress

En doordat mensen met (kenmerken van) autisme gevoelig zijn voor stress en het langer duurt voordat ze van stress en alle bijkomende problemen hersteld zijn, dient een autistische burnout ook echt anders aangepakt te worden dan een niet-autistische burnout. Het is belangrijk dat wanneer je een autistische burnout hebt, je begeleidt wordt door iemand met kennis van en ervaring met autisme.

Er dient voldoende rust aangebracht te worden en er dient gekeken te worden hoe je weer balans in je leven terug kunt brengen.

Rust en balans

In het traject Rust en balans op je werk ga je hiermee aan de slag. We bespreken de problemen waar je op je werk en in je leven tegenaan loopt. Je kunt dit traject 1-op-1 (kijk hier voor meer informatie) en in een groep volgen (kijk hier voor meer informatie).

Na het traject Rust en balans op je werk weet jij wat je nodig hebt om rust en balans in je werk en leven te krijgen en te houden. We gaan samen op een ontdekkingstocht naar hoe het voor jou goed werkt. En wat jij kunt doen om rust en balans te ervaren en een (autistische) burnout te voorkomen.

Werkgevers hebben vaak een potje voor coaching

Wist je trouwens dat werkgevers vaak een potje hebben voor medewerkers dat gebruikt kan worden voor persoonlijke coaching en trajecten zoals Rust en balans op je werk?

Ben jij wel klaar met het gebrek aan rust, balans, controle en overzicht op je werk en in je leven? En die vaak aanwezige vermoeidheid en gebrek aan energie? Kun jij hierin wel wat hulp gebruiken? Of kan ik je helpen bij het in gesprek gaan met je leidinggevende?

Gratis ont-stress sessie

Vraag dan nu jouw gratis ont-stress sessie aan! In deze ont-stress sessie bespreken we waar je tegenaan loopt en hoe ik je daarbij kan helpen. Jouw ont-stress sessie van ongeveer 30 minuten houden we in mijn praktijk of via Zoom.

Vraag jouw sessie hier aan.


Tags: , , , , , , , , , ,

Geplaatst: 5 januari 2023

Stress-signalen bij autisme

Stress-signalen bij autisme

Het is voor iedereen belangrijk om aan te voelen wanneer je stress begint te krijgen, zodat je kunt zorgen dat je stress-niveau weer daalt. Als je autisme hebt, is dit nog veel belangrijker, omdat stress vaak ontstaat door een hogere of juist lagere prikkelgevoeligheid. En wat zijn nu die stress-signalen bij autisme?

Lastig om zelf naar te kijken

En misschien wist je dat al wel, maar is het gewoon super moeilijk om hier op een goede manier voor jezelf naar te kijken. Omdat de stress je steeds maar weer overkomt, in plaats van dat je het goed aan ziet komen.

Het is voor mensen met (een vermoeden van) autisme extra belangrijk om inzicht te hebben in hun eigen stress(-opbouw) en er goed op te letten. Maar waar moet je dan op letten? En hoe voorkom je dat je achteraf enorm overprikkeld bent, maar je niet kunt voorkomen dat het zo oploopt.

Inzicht in je stress-signalen

In mijn traject is dit één van de eerste dingen waar we mee aan de slag gaan. Omdat het zo belangrijk is om hier goed inzicht in te hebben. En vandaar uit kun je verder met op de goede manier voor jezelf te zorgen.

Waar je mee mag beginnen bij het ontdekken van jouw stress-signalen, is onderzoeken hoe jouw stress er uit ziet. Wat zijn tekenen dat jouw stress op aan het lopen is?

Waar kun je op letten?

Je kunt bij stress-signalen op verschillende dingen letten, zoals hoe je je lichamelijk voelt, wat er psychisch aan de hand is, welke gedachten je hebt en wat je doet, dus hoe je reageert op stress.

Een aantal voorbeelden van dingen die je op kunnen vallen zijn :

Herken jij stress-signalen bij jezelf?

Herken jij signalen bij jezelf die bij jou duiden op stress? Heb je dingen die je herkent op het moment dat je stress hebt, die hier niet genoemd zijn?

Als je de stress-signalen die voor jou gelden duidelijk hebt, weet je dat je rust en overzicht nodig hebt, zodra je de signalen opmerkt. Je kunt dan de juiste dingen doen om de stress te verminderen.

Maak een lijstje voor rust en ontspanning

Maak op een moment dat je je rustig voelt een lijstje met dingen die je kunt doen om rust en ontspanning te krijgen. Dit is natuurlijk voor iedereen anders, maar denk eens aan gaan wandelen, lezen, met de hond of kat knuffelen, kleuren, gamen.

Het is handig om een lijstje te maken van de dingen die voor jou goed voelen om te doen en waar je rust van krijgt en ontspannen van wordt. Op het moment dat je namelijk behoefte hebt aan rust en ontspanning, is het vaak heel moeilijk om te bedenken wat je kunt gaan doen. Terwijl wanneer je een lijstje hebt, hoef je alleen maar uit de dingen die jij leuk vindt om te doen iets te kiezen wat op dat moment kan en past.

Zorg er dus ook voor dat er diverse dingen op je lijstje staan, die je buiten en binnen kunt doen. En die je alleen of met anderen kunt doen.

Gratis ont-stress sessie

Vind jij het moeilijk om je stress op tijd te herkennen? En helemaal om dat te weten wat je op zo’n moment moet doen? En lukt het niet zo goed om zelf inzicht te krijgen in jouw stress en hoe het opbouwt?

Vraag dan nu hier jouw gratis ont-stress sessie aan! In deze ont-stress sessie bespreken we waar je tegenaan loopt en hoe ik je daarbij kan helpen. Jouw ont-stress sessie van ongeveer 30 minuten houden we in mijn praktijk of via Zoom.

Vraag jouw sessie hier aan.

Werkgevers hebben vaak een potje voor coaching

Wist je trouwens dat werkgevers vaak een potje hebben voor medewerkers dat gebruikt kan worden voor persoonlijke coaching en trajecten zoals Rust en balans op je werk?

Wil jij ook leren om je je tijd en energie zo te verdelen, zodat jij de voor jou juiste dingen kunt doen? Zodat je niet meer steeds doet wat anderen van je willen of verwachten? Maar zodat je de dingen kunt doen die jij belangrijk vindt? Zodat je ook van die vermoeidheid af komt? Vraag jouw gratis ont-stress sessie hier aan.


Tags: , , , , , , , , , , , , , , , ,

Geplaatst: 28 december 2022

Autisme en balans

Autisme en balans

Balans is één van de basisdingen die je nodig hebt om lekker in je vel te zitten. En ook is het voor veel mensen met (een vermoeden van) autisme een heel moeilijk en vaag woord. Autisme en balans, wat betekent dat dan?

Wat betekent balans voor mij?

Wat mij betreft betekent balans dat het in evenwicht is voor jou. Dat het voor jou goed voelt. En dat is dus voor iedereen anders. En dat maakt het soms ook zo moeilijk. Ik help je graag bij dat onderzoek naar wat balans voor jou is.

Autisme en balans is dat de uitdaging, rust, afwisseling, prikkels en me-time precies zo afgemeten is, dat het voor jou goed voelt. Dat je voldoende uitdaging, afwisseling en prikkels hebt, en ook voldoende rust en me-time.

Balans betekent dat het voor jou precies goed klopt. Dat je zelf controle hebt over hoe het gaat en je ook jezelf kunt bijsturen op momenten dat het niet zo loopt als je zou willen.

Dat is wel heel veel en groot

Dat klinkt natuurlijk heel groot en het kan ook echt heel ingewikkeld zijn. Vooral als je niet weet hoe je dingen in balans kunt brengen. En je telkens juist het gevoel van onmacht hebt en dat dingen je steeds overkomen. Dat je steeds door anderen uit je balans gehaald wordt.

En als het je dan gelukt is om een goede planning voor jezelf te maken, dat je leidinggevende of collega er weer tussendoor komt met iets dat echt nu moet. Of dat je partner ineens ook iets bedacht heeft om te doen, dus daar gaat je rustige weekend. Of misschien heeft je kind ineens toch ergens hulp bij nodig en kun je je eigen ding toch niet doen.

Zonder balans

Zonder balans heb je steeds het gevoel dat je van hot naar her aan het rennen bent. Dat je constant achter de feiten aan loopt en dat je door de hoeveelheid niet meer weet waar te beginnen. Zonder balans ben je moe en heb je geen rust in je hoofd.

Wat als balans wel lukt

Als het wel lukt om balans te vinden, in je leven en in je werk, dan kun jij zelf goed zorgen voor je energie. Je hebt dan geleerd om af te wisselen tussen de dingen die je energie kosten en die je energie opleveren.

Je kunt vooruit plannen, zodat je niet alle ellende van een drukke dag achteraf hebt, maar zodat je je voor kunt bereiden, om op een rustige manier naar die drukke dag toe te werken.

Door balans in je leven kun je die ene drukke week goed hebben, en weet je dat het de volgende week weer in orde komt.

Simpele dingen die rust geven

Een klant van mij had bijvoorbeeld haar half-jaarlijkse tandarts afspraken in juni en december staan. Juni was voor haar altijd een hele drukke tijd, dan werd er van alles van ouders verwacht op school. En december was druk met alle feestdagen en omdat ze daarna twee weken vakantie had.

Ze kwam tot de conclusie dat die tandartsafspraken ook best in mei en november kunnen. En dus heeft ze de tandarts gebeld en de eerstvolgende afspraak voor een maand gepland die wel past in de agenda.

Op die manier kun je soms met hele eenvoudige stapjes veel doen in het krijgen van rust en balans.

Oefeningen voor het krijgen van balans

Vind jij dit lastig om te doen? Probeer eens de onderstaande tips toe te passen. Kom je er zelf niet goed uit? Neem dan contact met me op, ik kijk graag met je mee.

Probeer de volgende dingen uit voor het krijgen van balans:

  1. Maak een weekoverzicht, waarbij je op elke dag schrijft wat jij op die dag allemaal dient te doen. Welke vaste afspraken zijn er gepland? Op welke dagen heb je het heel druk en op welke dagen heb je voldoende rust?
  2. Kun je iets verschuiven van een drukke dag naar een rustige dag, zodat de dingen die moeten beter verdeeld zijn over de week?
  3. Of kun je voor en na een drukke dag een dag plannen die rustig is, zodat je je energie kunt sparen voor de drukke dag en er daarna van uit kunt rusten?
  4. Doe je ook voldoende dingen in de week waar je rust in je hoofd of energie van krijgt?
  5. Slaap je voldoende en goed? Heb je een ritueel om de dag ’s ochtends op te bouwen en ’s avonds af te bouwen qua drukte naar de nacht?

Heb je nu een beter idee bij het woord ‘Balans’? En wil jij ook balans in je leven? En lukt het niet zo goed om de bovenstaande tips zelf toe te passen?

Gratis ont-stress sessie

Vraag dan nu jouw gratis ont-stress sessie aan! In deze ont-stress sessie bespreken we waar je tegenaan loopt en hoe ik je daarbij kan helpen. Jouw ont-stress sessie van ongeveer 30 minuten houden we in mijn praktijk of via Zoom.

Vraag jouw sessie nu hier aan.

Werkgevers hebben vaak een potje voor coaching

Wist je trouwens dat werkgevers vaak een potje hebben voor medewerkers dat gebruikt kan worden voor persoonlijke coaching en trajecten zoals Rust en balans op je werk?

Wil jij ook leren om je je tijd en energie zo te verdelen, zodat jij de voor jou juiste dingen kunt doen? Zodat je niet meer steeds doet wat anderen van je willen of verwachten? Maar zodat je de dingen kunt doen die jij belangrijk vindt? Zodat je ook van die vermoeidheid af komt? Maak dan hierboven een afspraak voor een gratis sessie. Dan kunnen we snel starten.


Tags: , , , , , , , , , , , , , , ,

Geplaatst: 10 november 2022

Werken kost zo veel energie

Werken kost zo veel energie

Veel mensen met (een vermoeden van) autisme zeggen : “Werken kost zo veel energie“.

Veel mensen met (kenmerken van) autisme die ik spreek in mijn autisme coachpraktijk, zijn vaak hele fijne werknemers. Ze zijn betrouwbaar, eerlijk en doen altijd hun best om net een stapje meer te zetten.

Om te doen wat er van hen verwacht wordt en om hun werk zo goed mogelijk uit te voeren. En vaak lukt hen dat ook goed.

Ze worden gewaardeerd om hun inzet, kennis en ervaring. Soms ook om hun andere manier van denken of het scherp opmerken van details en afwijkingen van de norm.

Wat is er nodig om je werk goed te doen?

Er wordt echter vaak niet stil gestaan bij wat er nodig is om je werk goed te doen, wanneer je jezelf herkent in (kenmerken van) autisme. Herken jij dat bij jezelf ook? Dat je werkdagen enorm veel energie kosten. Dat je ’s avonds na een werkdag geen puf meer hebt om nog maar iets te doen. En dat je in het weekend vaak ook nog bij moeten komen van je werkweek.

Vergaderingen

Denk maar eens aan de hoeveelheid energie die gaat zitten in vergaderingen en meetings. Vergaderingen die niet altijd volgens een duidelijke structuur lopen en waarbij het onduidelijk is wie nu welk actiepunt op dient te nemen. Waar veel mensen het woord voeren en soms ook nog door elkaar heen praten. Je kunt je voorstellen dat je hoofd na zo’n vergadering of meeting helemaal vol zit.

En soms heb je meerdere vergaderingen en meetings op één dag, waardoor je hoofd aan het einde van de dag een wirwar is van verhalen, mensen en actiepunten.

Hoe moet je dan die dag weer verder met je werk?

Kantoortuin

Of denk aan het werken in een kantoortuin, dat is voor veel mensen met (kenmerken van) autisme echt niet fijn. Overal pratende mensen, mensen die van de ene naar de andere plek lopen. Telefoons die overal rinkelen. Je zit in zo’n kantoortuin ook redelijk dicht op elkaar, waardoor het bewaken van je persoonlijke ruimte lastig wordt. Het is dan vaak een hele uitdaging om op een goede manier de dag door te komen.

Werkdruk

Ook de werkdruk kan heel zwaar voelen voor je wanneer je (kenmerken van) autisme hebt. Hoe geef je hierin goed je grenzen aan? Dit is voor veel mensen lastig, omdat je je hele leven al gewend bent om over je grenzen heen te gaan, om je maar zo goed mogelijk aan te passen aan de rest van de wereld. Wanneer mag je dan zeggen ‘het werk is me echt te veel’ en wanneer moet je nog even doorzetten?

Allemaal lastige situaties, die voor jezelf niet altijd makkelijk op te lossen zijn. Door mijn jarenlange ervaring en diverse opleidingen op het gebied van autisme heb ik ondertussen heel veel praktische tips om goed met deze uitdagingen op je werk om te gaan.

Kost jouw werk jou ook veel energie?

Loop jij er tegenaan dat je werk je wel heel veel energie kost? En dat je weinig tot geen energie over hebt om na je werk nog andere dingen te doen die moeten, zoals eten (koken), huishouden, iets doen met je partner, kinderen of vrienden.

En wil je leren hoe je dat anders kunt doen, waardoor je na je werk nog wel energie hebt voor de andere dingen die je wilt doen en waar je blij van wordt?

Maak dan een vrijblijvende afspraak voor een gratis ont-stress sessie. In deze ont-stress sessie bespreken we waar je tegenaan loopt en hoe ik je daarbij kan helpen.

Vraag jouw sessie nu hier aan.


Tags: , , , , , , , , , , , , ,

Geplaatst: 11 augustus 2022

Piekeren

Denken en piekeren

Vorige week had ik het weer eens een keertje. Ik heb het niet vaak, maar als ik het heb, kom ik er ook bijna niet vanaf. Waar ik het over heb? Over denken en piekeren.

En dan vooral als je in je bed ligt, eigenlijk al net iets te laat en je echt wilt gaan slapen, anders ben je morgen al moe wanneer je opstaat.

Denken en piekeren over van alles

Dan begin je te denken en te piekeren. Over van alles en nog wat. En kun je bijna niet meer stoppen met denken. Daardoor kun je niet slapen. En als je overdag van die denkperiodes hebt, dan kun je bijna niets anders meer doen. Dan blijf je hangen in je gedachtes en ga je steeds verder van het pad af waarop je bezig was.

Herken jij dat ook bij jezelf? Dat je begint te denken en piekeren over iets en dat je dan bijna niet meer kunt stoppen?

Plan A en B bedenken

Ik hoor regelmatig van mensen met (kenmerken van) autisme dat zij dit wel herkennen. Dat maar blijven denken. Steeds maar een plan A en B bedenken. En dan voor plan A ook weer een plan A en B voor de vervolgstap. En zo ook voor plan B. En sommigen gaan zelfs voor plan A – A weer de vervolgstap bedenken.

Op die manier kun je blijven hangen in wat je steeds bedenkt. Dat kost bergen met energie en meestal brengt het je niet heel veel verder. De dingen die je wilt doen die blijven liggen.

Denken kan ook steeds in kringetjes zijn, die steeds negatiever worden. Waardoor je zelf gaat geloven dat het echt nooit meer goed kan komen. Terwijl als je er even van een afstandje naar kijkt, dan zal je zien dat er best wel een positieve oplossing is.

Wat te doen bij denken en piekeren

Probeer de volgende tips uit, om niet in het denken te blijven hangen:

  1. Wanneer ik in bed lig te denken en maar niet in slaap kom, ga ik vaak even naar beneden iets anders doen. Dit doe ik maar heel kort, bijvoorbeeld 5-10 minuten. Ik lees even een stukje in een fijn boek, ik doe even een spelletje op mijn telefoon, ik drink een glas water of loop een beetje door het huis. Hiermee haal ik mezelf uit dat denken. Daarna begin ik opnieuw met mijn (korte) ritueel van naar bed gaan.
  2. Wanneer je denkt over hoe situaties gaan verlopen, probeer dan stapje voor stapje vooruit te denken en niet te veel tegelijk. Bedenk alleen plan A en plan B. Ga niet verder nadenken over de volgende stap. Die volgende stap kun je bedenken wanneer je weet of het plan A of plan B geworden is.
  3. Heb je een denkblokkade, probeer alert te zijn en te filteren waar je precies over nadenkt. Schat de situatie in en bepaal of jij iets kunt doen aan de situatie. Indien je iets kunt doen, zoek dan een passende oplossing voor het deel waar jij invloed op hebt. Wanneer je de oplossing gevonden hebt, kun je adequaat reageren en is de situatie vaak opgelost.
  4. Vraag hulp aan iemand die je even van een afstandje naar je probleem kan laten kijken. Wanneer je (samen met iemand) van een afstandje kijkt, zie je vaak wel een goede oplossing.

Heb je hulp nodig?

Ben jij ook op zoek naar een manier om goed met je gedachtes om te gaan? Maar lukt het nog niet zo goed om de bovenstaande tips zelf toe te passen?

Maak dan een afspraak voor een gratis online ont-stress sessie. Daarin bespreken we hoe jouw denkpatronen zijn en hoe je hier een positieve draai aan kunt geven. Meld je nu hier aan!


Tags: , , , , , , , , ,

Geplaatst: 11 februari 2022

Denken en piekeren

Vorige week had ik het weer eens een keertje. Ik heb het niet vaak, maar als ik het heb, kom ik er ook bijna niet vanaf. Waar ik het over heb? Over denken en piekeren.

En dan vooral als je in je bed ligt, eigenlijk al net iets te laat en je echt wilt gaan slapen, anders ben je morgen al moe wanneer je opstaat.

Denken en piekeren

Dan begin je te denken en te piekeren. Over van alles en nog wat. En kun je bijna niet meer stoppen met denken. Daardoor kun je niet slapen. En als je overdag van die denkperiodes hebt, dan kun je bijna niets anders meer doen. Dan blijf je hangen in je gedachtes en ga je steeds verder van het pad af waarop je bezig was.

Herken jij dat ook bij jezelf? Dat je begint te denken en piekeren over iets en dat je dan bijna niet meer kunt stoppen?

Plan A en B bedenken

Ik hoor regelmatig van mensen met (kenmerken van) autisme dat zij dit wel herkennen. Dat maar blijven denken. Steeds maar een plan A en B bedenken. En dan voor plan A ook weer een plan A en B voor de vervolgstap. En zo ook voor plan B. En sommigen gaan zelfs voor plan A – A weer de vervolgstap bedenken.

Op die manier kun je blijven hangen in wat je steeds bedenkt. Dat kost bergen met energie en meestal brengt het je niet heel veel verder. De dingen die je wilt doen die blijven liggen.

Denken kan ook steeds in kringetjes zijn, die steeds negatiever worden. Waardoor je zelf gaat geloven dat het echt nooit meer goed kan komen. Terwijl als je er even van een afstandje naar kijkt, dan zal je zien dat er best wel een positieve oplossing is.

Wat te doen bij denken en piekeren

Probeer de volgende tips uit, om niet in het denken te blijven hangen:

  1. Wanneer ik in bed lig te denken en maar niet in slaap kom, ga ik vaak even naar beneden iets anders doen. Dit doe ik maar heel kort, bijvoorbeeld 5-10 minuten. Ik lees even een stukje in een fijn boek, ik doe even een spelletje op mijn telefoon, ik drink een glas water of loop een beetje door het huis. Hiermee haal ik mezelf uit dat denken. Daarna begin ik opnieuw met mijn (korte) ritueel van naar bed gaan.
  2. Wanneer je denkt over hoe situaties gaan verlopen, probeer dan stapje voor stapje vooruit te denken en niet te veel tegelijk. Bedenk alleen plan A en plan B. Ga niet verder nadenken over de volgende stap. Die volgende stap kun je bedenken wanneer je weet of het plan A of plan B geworden is.
  3. Heb je een denkblokkade, probeer alert te zijn en te filteren waar je precies over nadenkt. Schat de situatie in en bepaal of jij iets kunt doen aan de situatie. Indien je iets kunt doen, zoek dan een passende oplossing voor het deel waar jij invloed op hebt. Wanneer je de oplossing gevonden hebt, kun je adequaat reageren en is de situatie vaak opgelost.
  4. Vraag hulp aan iemand die je even van een afstandje naar je probleem kan laten kijken. Wanneer je (samen met iemand) van een afstandje kijkt, zie je vaak wel een goede oplossing.

Heb je hulp nodig?

Ben jij ook op zoek naar een manier om goed met je gedachtes om te gaan? Maar lukt het nog niet zo goed om de bovenstaande tips zelf toe te passen?

Maak dan nu hier een afspraak voor een gratis online ont-stress sessie. Daarin bespreken we hoe jouw denkpatronen zijn en hoe je hier een positieve draai aan kunt geven. Meld je nu hier aan.


Tags: , , ,