Geplaatst: 21 augustus 2022

Stress en vermoeidheid bij autisme

Stress en vermoeidheid bij autisme

Zowel in mijn praktijk als autismecoach als in mijn privé-omgeving zie ik dat stress en vermoeidheid een enorme impact hebben op mensen met (kenmerken van) autisme.

De stress en vermoeidheid die mensen met ASS ervaren, wordt vaak als enorm overweldigend ervaren. Waardoor mogelijkheden om het anders te doen en er op

een goede manier mee om te gaan naar de achtergrond verdwijnen. Het lukt dan gewoon niet meer om uit die vicieuze cirkel te komen. Met alle gevolgen van dien.

En wees eerlijk, vermoeidheid kan ook enorm verlammend werken, waardoor je eigenlijk misschien wel weet dat je iets op een ander manier moet gaan doen. Maar dat je er eenvoudig de energie niet voor hebt om op te staan, laat staan om nieuwe dingen uit te proberen en te leren.

7 gebieden waarin het voor mensen met (kenmerken van) autisme vaak anders werkt

Ik leg in het kort de 7 gebieden waarin het voor mensen met (kenmerken van) autisme vaak anders werkt uit. Deze 7 gebieden worden over het algemeen gebruikt in de onderzoekswereld. Niet iedereen met autisme herkent zichzelf in deze omschrijving van autisme. Ieder mensen is natuurlijk ook anders. En gelukkig ontdekken en leren we dagelijks nieuwe dingen over autisme.

Voor mijn gevoel staan deze 7 gebieden in grote lijnen voor de dingen die bij mensen met (kenmerken van) autisme anders werken dan bij de zogenoemde neuro-typische mensen (mensen zonder autisme).

Niet alleen problemen

Waarbij ik het veel te ver vind gaan dat mensen met autisme in deze gebieden alleen maar problemen hebben. Het werkt vaak op een andere manier, mensen met autisme hebben in deze gebieden vaak wat extra input en duidelijkheid nodig. Op andere gebieden zijn mensen met autisme vaak weer beter, sneller en makkelijker dan neuro-typische mensen.

Als ik trouwens mensen met autisme schrijf, bedoel ik ook de mensen met kenmerken van een autisme spectrum stoornis.

De 7 gebieden waarin het voor mensen met autisme vaak anders werkt zijn:

Doordat het brein van mensen met autisme op deze 7 gebieden anders werkt dan het brein van mensen zonder autisme, kan onduidelijkheid ontstaan. En door onduidelijkheid ontstaan stress en vermoeidheid.

De klacht die ik van de meeste mensen met (kenmerken van) autisme hoor, is dat ze zo enorm moe zijn. Ze zijn zo moe, dat ze de week of dag maar amper volhouden. En die vermoeidheid wordt vaak veroorzaakt en in stand gehouden door de stress die ze ervaren.

Wat is stress?

Vrijwel iedereen heeft in bepaalde fases van zijn of haar leven stress. Denk maar eens aan het hebben van opgroeiende kinderen, een drukke baan, spanningen in je relatie, ruzie in de familie, het starten op een nieuwe school of een nieuwe baan. Soms ontstaat stress ook door angsten of depressiviteit, een laag zelfbeeld. Deze stress is voor mensen met en zonder autisme aanwezig.

Stress is een vorm van spanning die in het lichaam van mensen optreedt als reactie op externe prikkels. Het is een verstoring van het evenwicht tussen draagkracht (wat je aan kunt) en draaglast (wat je te verduren krijgt).

Meestal geven omstandigheden je tijdelijk, een paar dagen of weken, stress. En daarna zakt het weer af.

Veel stress is niet gezond, je voelt je moe, het vermindert je weerstand, je kunt niet veel hebben van anderen en bent snel geïrriteerd. En als de stress dan maar door blijft gaan, word je nog vermoeider, je wordt gefrustreerd en alles wordt erger en erger.

Stress geeft onrust en je raakt uit balans. En het is super vermoeiend!

Gevolgen van stress en vermoeidheid

Het is voor iedereen anders wanneer je stress of vermoeidheid ervaart, of je nu wel of geen autisme hebt. Daarom is het heel goed om te kijken hoe het voor jou werkt, wat voor jou belangrijk is. Je kunt je hierin niet altijd goed vergelijken met een ander en dat hoeft ook niet.

Het effect van veel stress en vermoeidheid is dat je niet meer goed kunt nadenken. Iets wat je normaal heel makkelijk kunt doen of kunt besluiten, wordt ineens moeilijk om te doen of heel lastig om een besluit over te nemen. En alles wat lastig wordt om te doen kost energie, en daardoor wordt het allemaal nog lastiger en ervaar je nog meer stress. Als je niet uitkijkt kom je dus in een patroon terecht waar je niet meer makkelijk zelf uitkomt.

Stress en vermoeidheid beïnvloeden je leven

Sommige mensen wordt ook letterlijk ziek van het hebben van te veel stress en moe zijn. Hun lichaam geeft dan op. Ook kun je allerlei vage klachten krijgen van stress, zoals hoofdpijn, buikpijn, rugpijn, pijntjes die je al lang niet meer gehad hebt kunnen weer terug komen, etc. etc.

Stress heeft niet alleen invloed op jezelf, maar ook op de mensen om je heen. Je vindt het misschien lastig om ook nog contact met anderen te houden als je al veel druk ervaart. Of je reageert mopperig als iemand iets vraagt en die ander denkt ‘laat maar even zitten’.

Op die manier kan stress allerlei gebieden van je leven beïnvloeden en kan het makkelijk van een beetje stress naar heel veel stress en uiteindelijke tot stilstand komen, oftewel burnout, veranderen.

Stress en vermoeidheid bij (kenmerken van) autisme

In het onderzoek geven mensen die werken het volgende aan:

Bron : onderzoek Autismecoach (vraag hier het rapport aan)

Mensen met (kenmerken van) autisme hebben vaak veel last van stress

Als je zelf autisme hebt, heb je zeer waarschijnlijk meer last van stress dan mensen zonder autisme. Mensen met autisme zijn gevoelig voor stress, hun evenwicht is eerder verstoord en ze hebben lang de tijd nodig om weer te herstellen van de stress die ze gehad hebben.

Dit komt bijvoorbeeld door het anders binnen komen van prikkels in de hersenen, het moeite met begrijpen van andere mensen en situaties en het om gaan met veranderingen en onvoorspelbaarheden. Je bent hierdoor steeds in een verhoogde staat van alertheid en dat kost heel veel energie.overprikkeld stress vermoeidheid

Als je de stress die je ervaart en voelt negeert en er niets mee doet, of niets mee kunt doen, wordt de stress alleen maar erger. Dan hoeft er nog maar iets kleins te gebeuren en boem, het ploft.

Veel mensen hebben het door de week erg druk, met werk of school. Ze nemen zich dan voor om in het weekend uit te rusten. Of ze zeggen ‘straks heb ik vakantie en dan rust ik wel uit, dan tank ik wel weer bij’. En wat merken ze dan wanneer het eindelijk weekend of vakantie is.

Dan merken ze dat ze zo moe en uitgeblust zijn, dat ze nergens zin in hebben. Dat ze lamlendig op de bank hangen en voor de dingen die ze wilden doen, iets leuks met het gezin of vrienden, eindelijk dat ene klusje af krijgen, daar hebben ze dan totaal geen energie voor. Waardoor ze zich nog slechter gaan voelen, want nu is er niets van de leuke of noodzakelijk dingen gedaan en hebben ze er ook nog een schuldgevoel bij gekregen.

Hoe merk je dat je stress begint op te lopen en er actie nodig is:

Het is heel belangrijk om gedurende de werkweek je stress-level laag te houden en goed voor je eigen energie te zorgen. Zodat je zo weinig mogelijk last van die vermoeidheid hebt. Inzicht hebben in je eigen stress, hoe het voor jou werkt, helpt om er goed mee om te gaan en om het te kunnen voorkomen of zo klein mogelijk laten zijn.

De 5 stappen naar rust en balans op je werk

De 5 stappen die voor rust en balans op je werk gaan zorgen zijn de volgende:

  1. Bestudeer je (werk)week
  2. Inzicht in jezelf
  3. Wat werkt voor mij
  4. Grenzen stellen
  5. Onderhouden van wat je geleerd hebt

Per stap leg ik wat de stap inhoudt en waarom deze stap belangrijk is.

Stap 1 – Bestudeer je (werk)week

Als die enorme vermoeidheid die je steeds voelt, je telkens maar over komt, kom je niet makkelijk uit die vicieuze cirkel. Je blijft dan achter de feiten aanlopen en je vindt dan niet makkelijk een uitweg naar rust en balans.

Je neemt je elke keer voor om nu echt je rust te pakken. Maar doordat je te moe bent of doordat er toch steeds weer iets anders tussendoor komt, lukt dit niet goed. Waardoor je vermoeidheid en gevoel van te kort schieten steeds maar erger wordt.

bestudeer je werkweekEen goede eerste stap om dan te zetten is het bestuderen van je (werk)week. Zonder een duidelijk inzicht in je huidige situatie, kun je deze situatie namelijk niet verbeteren. Je hebt dan geen idee waar de knelpunten zich bevinden.

Door goed naar je (werk)week te kijken, krijg je inzicht in wat bijvoorbeeld de dagen zijn waarop je het heel druk hebt. En wat zijn de dagen waarop het lekker gaat.

Wat is het verschil tussen die dagen? Wat maakt dat het op de ene dag goed gaat en op een andere dag echt helemaal niet? En is die moeilijke dag elke week een moeilijke dag of hangt het ergens anders vanaf, bijvoorbeeld van hoe je slaapt of hoe je in je vel zit?

Kun je iets aan die dag aanpassen of kun je de taken in de week herverdelen, waardoor het beter past?

Door te kijken naar je (werk)week, krijg je inzicht

Het is belangrijk om naar je (werk)week te kijken, omdat je hierdoor inzicht krijgt. Inzicht in de situatie zoals deze nu is. En daarmee kun je ook zien wat er anders mag of kan. Wat bijvoorbeeld de moeilijkste dagen zijn en waarom deze dagen moeilijk zijn. En van daaruit kun je de juiste acties gaan nemen.

Een overvolle (werk)dag, zorgt er waarschijnlijk voor dat je de dag ervoor al stress hebt over de dag die gaat komen. En de dag na deze overvolle dag heb je de hele dag nodig om weer bij te komen.

Op die manier kost een overvolle (werk)dag je dus eigenlijk bijna drie dagen. Dan is het dus belangrijk om de dag voor en na een overvolle dag je agenda leeg te houden. Of te zorgen dat er wat taken van de overvolle dag naar een andere dag gaan, zodat de verdeling goed is.

Als je geen inzicht hebt in je (werk)week dan word je voor je gevoel geleefd. Dan loop je steeds maar achter de feiten aan en ga je steeds harder lopen. Hierdoor krijg je niet de tijd die je nodig hebt om weer tot rust te komen. Je gaat hiermee over je grenzen heen en je vermoeidheid wordt steeds erger. Je begrijpt dat je zo niet langer door kunt gaan.

Wat kun je dan wel doen?

De volgende dingen kun je uitproberen om een start te maken richting een goed verdeelde (werk)week:

– Bepaal wat voor jou de drukste dag is in de week en kun je iets van die dag op een andere dag doen of door iemand anders laten doen?
– Zorg voor voldoende beweging en/of rust op een dag. Heb je een zittend beroep, sta dan regelmatig op en loop even een stukje. Maak een ommetje in je pauze. Ben je veel in beweging tijdens je werk, neem dan voldoende pauze door te gaan zitten.
– Horen alle taken die op jouw to-do lijst staan bij jou, of kunnen anderen een deel overnemen?
– Wat heb jij nodig om door die drukke dag heen te komen? Kun je bijvoorbeeld de dag van tevoren al iets koken voor die dag?

Stap 2 – Inzicht in jezelf

In stap 2 ga je aan de slag met hoe het bij jou werkt. Wat heb jij nodig? Wat kun jij doen op momenten van stress en wat zijn bij jou tekenen dat de stress aan het oplopen is?

Het is heel belangrijk om te weten hoe stress bij jou voelt. Op het moment dat je het namelijk aan voelt komen, kun je nog actie ondernemen. Terwijl als je wacht tot je enorm overprikkeld bent, dan kun je meestal niets meer behalve dichtklappen of juist ontploffen.

De periode voor het dichtklappen of ontploffen is het moment dat je actie kunt
nemen, de voor jou juiste dingen kunt doen.

Maar hoe weet je nu hoe dat voor jou werkt, als je vaak ineens overvallen wordt door zo’n overprikkeling, waarbij je helemaal niets meer kunt of juist helemaal uit je dak gaat van boosheid? Die je echt niet aan voelt komen.

En dat anderen dan alleen maar extra vragen blijven stellen of verwijten naar je hoofd blijven gooien. Precies dat wat jij op zo’n moment niet kunt gebruiken.

Misschien voel je je daarna ook wel extra vervelend, omdat je merkt dat anderen je niet begrijpen en er niets mee kunnen.

Stress en overprikkeling kan je overkomen

Als je niets doet met het krijgen van inzicht in hoe het bij jou werkt, dan blijft stress en overprikkeling je overkomen en kun je het zelf niet op tijd stoppen. En dan blijf je dus in situaties komen, waarop je zelf geen invloed meer hebt. Omdat het al te ver is gegaan.

En die overprikkeling die steeds terug blijft komen, die zorgt er ook nog eens voor dat je vermoeidheid erg wordt en dat je op een bepaald moment helemaal niet meer weet waar je moet beginnen.

Terwijl je daar, als je er op de juiste manier mee aan de slag gaat, heel veel mee kunt doen. Door te leren hoe het bij jou werkt en door overprikkeling op tijd aan te voelen komen.

Wat kun je doen om die overprikkeling aan te voelen komen?

De volgende dingen geven je inzicht in jezelf en daarmee zie je je overprikkeling goed aankomen.

– Bepaal hoe jouw opkomende overprikkeling voelt. Waar krijg je last van? Wat gebeurt er met je op het moment dat je overprikkeld begint te raken? Hoe voelt het wanneer de stress aan het oplopen is?
– Door welke situaties wordt jouw overprikkeling en stress hoog? Hoe ziet zo’n situatie er uit? Wat gebeurt er?
– Van welke prikkels heb jij last? Heeft dat met horen, voelen, zien, ruiken, denken te maken.
– Wat heb je nodig na een moment van overprikkeling? En wat wil je juist niet? Kun je dit tegen de mensen in je omgeving vertellen, zodat ze hier rekening mee kunnen houden?

Stap 3 – Wat werkt voor mij

In deze stap is het heel belangrijk om goed duidelijk te krijgen wat jij nodig hebt in welke situatie. En ook wat je niet nodig hebt is heel belangrijk om te weten.

Op het moment dat je voor jezelf duidelijk hebt wat voor jou werkt, kun je hier zelf heel goed rekening mee houden. En als je dit dan ook nog aan de mensen in je omgeving kunt vertellen of laten zien, dan kunnen zij ook goed rekening met je houden.

Je kunt hiervoor een uitgebreid autismeprofiel maken, waarin precies staat wat je op welk moment nodig hebt. En wat je juist niet wilt. Op die manier kun je zelf met jouw autismeprofiel checken hoe de stress en overprikkeling er op een bepaald moment voor staat.

In een autismeprofiel maak je onderscheid in de fases groen (je zit lekker in je vel), oranje (de overprikkeling begint al op te lopen, je wordt al wat geïrriteerd) en rood (in deze fase probeer je in het begin nog alles ‘recht’ te houden, maar al snel verlies je de controle en knak je, oftewel je raakt totaal overprikkeld).

Vaak is het op het moment dat je stress hebt en overprikkeld begint te raken, heel lastig om op dat moment nog te weten wat je nu het beste kunt doen of laten. En door het in het autismeprofiel overzichtelijk te hebben, hoef je daar alleen maar op te kijken. Er staan suggesties op over wat je kunt doen.

Daarnaast kan dit profiel ook door anderen in je naaste omgeving gebruikt worden. Ook zij kunnen op momenten dat ze zien dat je veel stress hebt, op het autismeprofiel kijken wat je nu fijn vindt om te doen.

Als je geen autismeprofiel voor jezelf hebt, moet je elke keer zelf heel goed in de gaten houden of je stress oploopt. En dan ook nog op dat moment, waarop je al stress hebt, bepalen wat je kunt gaan doen om de stress naar beneden te krijgen.

Dat is vaak heel lastig en heel moeilijk om te doen. Vandaar dat het heel belangrijk is om van jezelf te weten wat voor jou werkt op momenten van stress en overprikkeling.

Wat is er belangrijk in een autismeprofiel:

– Hoe zien de fases groen, oranje, rood er uit?
– Wat gebeurt er na fase rood, dus wanneer je zojuist enorm overprikkeld was, wat is er in de fase daarna nodig?
– Hoe kun je deze fases aan anderen in je directe omgeving duidelijk maken?

Stap 4 – Grenzen stellen

Grenzen stellen, het is voor iedereen nodig en het is ook voor veel mensen heel moeilijk om te doen. Om lekker in je vel te zitten is het heel belangrijk om te weten wat bij je past, wat je nodig hebt en ook wat je niet nodig hebt.

En hier dan ook op een goede manier met anderen over kunnen praten. Op het moment dat jij je eigen grenzen kent en herkent, kun je ze met anderen bespreken en er op die manier voor zorgen dat anderen niet steeds over jouw grenzen heen gaan.

Maar ook voor onszelf is het heel belangrijk om onze grenzen te kennen. Zodat we goed voor onze energie kunnen zorgen en hiermee vermoeidheid, stress en andere klachten voorkomen kunnen worden.

Over je grenzen heen gaan

Wat zijn voorbeelden van manieren waarop er over je grenzen heen gegaan wordt en wat stress op kan leveren:

– onder druk gezet worden om een antwoord te geven
– geen tijd krijgen om een keuze te maken
– in een staat van overprikkeling toch iets moeten gaan doen
– gevraagd worden rekening te houden met anderen
– last hebben van bijvoorbeeld geluiden, zoals radio’s, gepraat of machines

Wanneer je geleerd hebt om op de goede manier jouw grenzen aan te geven, kun je dus:

– het heft in eigen hand nemen, dus je leven leiden op de manier waarop jij dat wilt en niet hoe andere
– toekomen aan je eigen behoeften en de gevoelens van frustratie verdwijnen
– gelijkwaardigheid creëren in de relatie met anderen en daarmee krijg je zelfrespect
– duidelijkheid aan de ander bieden. Een nee is dan ook een nee en daarmee is een ja ook een ja

Hoe geef je op een goede manier je grenzen aan:

– Bepaal op een moment dat je lekker in je vel zit welk deel van je leven niet loopt zoals je zou willen. Hoe kun je daarin zorgen dat je op dit stukje je grens aan kunt geven.
– Zorg dat het om te beginnen over een grens gaat op een klein, eenvoudig onderwerp.
– Oefen met het aangeven van grenzen met een familielid, vriend of vriendin die je goed kent. Zodat je even uit kunt testen hoe je je grens goed aan kunt geven en wat die ander dat bijvoorbeeld terug kan zeggen.
– Geef je grens aan op een rustige manier en wacht op de reactie. Kijk hoe je het beste kunt reageren op de reactie.
– Blijf oefenen, grenzen stellen is moeilijk om te doen voor bijna iedereen. Met oefenen zorg je dat het je steeds beter lukt.

Stap 5 – Onderhouden van wat je geleerd hebt

Stap 5 gaat eigenlijk voor over hoe kun je nu blijven doen wat je geleerd hebt? Natuurlijk kun je van alles leren over dingen die goed voor je zijn. En zolang je daar actief mee aan de slag bent, lukt dat vaak ook allemaal wel.

En na verloop van tijd gaat het steeds beter om goed voor jezelf te zorgen, om te weten wat je nodig hebt en om bijvoorbeeld je grenzen aan te geven. En het gaat zo goed, dat je er eigenlijk niet meer over na hoeft te denken. Denk je.

Wat je vaak ziet is dat na een tijdje je net niet meer alles doet waarvan je weet dat goed voor je is. Ach, die ene keer dat schema maken voor de komende week kan ik best wel overslaan. Dan doe ik het gewoon volgende week weer. Het gaat nu toch goed?

En van die ene keer overslaan, maak je het schema de week er na ook niet. En dan doe je ook een ander belangrijk ding een keer niet goed. En voordat je het weet, zit je weer midden in de stress en is de rust en balans op je werk ver te zoeken.

Daarom is het heel belangrijk om regelmatig een soort van onderhoud te plegen aan alles wat je geleerd hebt. Pak bijvoorbeeld een vast moment in de week om de komende week te bekijken. Wat staat er allemaal op de planning, waar dien je rekening mee te houden, wat moet er gebeuren?

Op die manier kun je tijdig bijsturen en gaat de week soepel verlopen.

En als het allemaal lekker gaat, ben je er ook zo mee klaar. Terwijl als je het een paar keer overslaat en je moet het weer op gaan pakken, dan wordt het vaak lastig. Dan moet je voor je gevoel weer bijna opnieuw beginnen en dat is jammer als je al zo ver gekomen was.

– Heb je een autismeprofiel gemaakt, bekijk het regelmatig of het nog klopt. Past het allemaal nog bij hoe je nu zelf bent.
– Sta er regelmatig bij stil hoe je je voelt, hoe gaat het met je, wat is er anders dan anders.
– Check soms ook met anderen die je vertrouwt hoe zij jouw zien. Wat merken zij aan je, zien ze dat het goed met je gaat of maken ze zich zorgen over je.

Hierboven heb ik je veel verteld over hoe je goed voor jezelf kunt zorgen en wat jij kunt doen om stress en vermoeidheid te voorkomen.

Kun jij ook wel wat hulp gebruiken?

Loop jij ook tegen problemen aan, in je werk, studie of privé-leven? En vind je het lastig om alles wat ik hierboven verteld heb zelf te gaan doen?

Maak dan nu hier een afspraak voor een gratis ont-stress sessie. Dan bespreken we waar je tegenaan loopt en hoe je ik je daarbij kan helpen.

Jouw gratis ont-stress sessie houden we in mijn praktijk in Best of online. De sessie duurt ongeveer 30 minuten. Meld je nu hier aan!


Tags: , , , , , , , , , , , ,

Geplaatst: 20 mei 2022

Kenmerken van autisme

Kenmerken van autisme

Kenmerken van autisme: Vaak lees en schrijf ik over autisme. Over hoe ik het in mijn praktijk als autismecoach ervaar en over waar we binnen ons gezin tegenaan lopen.

Maar wat is autisme nu precies? Wat zijn de kenmerken van autisme? Je zult jezelf of de persoon met autisme in je omgeving wellicht herkennen in sommige kenmerken. En in andere misschien wel helemaal niet. En dat is OK. Jij bent jij.

Iedereen is anders

Laat ik voorop stellen dat natuurlijk iedereen anders is. Je kunt niet zeggen dat er iets van autisme voor iedereen geldt. Net zo goed als dat je ook niet kunt zeggen dat iedereen het fijn vindt om te wandelen of iedereen houdt van appeltaart.

Maar er zijn natuurlijk wel een aantal kenmerken die vaak bij autisme horen.

Ik zet hieronder die kenmerken op een rijtje.

Aan het einde van dit bericht kom ik ook terug op de dingen die je kunt leren om het wel soepel voor jezelf te laten lopen, dus lees vooral het hele bericht.

Kenmerken van autisme

Kenmerken van autisme worden in 7 gebieden verdeeld. Wanneer we over deze 7 gebieden praten, benoemen we vaak de dingen die anders gaan bij mensen met autisme/autisten. We gaan er daarbij vanuit dat er problemen of uitdagingen worden ervaren op een aantal van deze 7 gebieden.

De 7 gebieden waarover vaak gesproken wordt als je het hebt over autisme zijn:

– Wederkerigheid, inleven in een ander en hen aanvoelen
– Non-verbale communicatie, alle communicatie die zonder woorden plaatsvindt
– Ontwikkelen, handhaven en begrijpen van sociale relaties
– Voorspelbaarheid, gedragsroutines en rituelen
– Stereotiep gedrag
– Beperkte interesses
– Sensorische over- en ondergevoeligheid

Een hele mond vol

Nu vind ik, wanneer ik naar die hierboven genoemde 7 gebieden kijk, dat het een hele mond vol is en eigenlijk nog niet echt duidelijk uitlegt waar je in de praktijk nu last van kunt hebben.

En begrijp me niet verkeerd, ik ben zeker van mening dat je de genoemde 7 gebieden dient te kenmerken op de manier dat het gedaan is, om goed onderzoek uit te kunnen voeren en een eventuele diagnose te kunnen stellen.

Maar voor je dagelijkse praktijk denk ik dat je meer aan de volgende opsomming hebt. Hieronder noem ik een aantal dingen waar je tegenaan kunt lopen wanneer je jezelf herkent in (kenmerken van) autisme.

Wat natuurlijk niet wil zeggen dat bij jou alles precies zo werkt zoals ik hier benoem. Iedere persoon is anders, werkt anders, woont anders en loopt dus ook tegen andere dingen aan.

Problemen/uitdagingen/dingen die anders gaan vanuit de praktijk

Onderstaande problemen/uitdagingen/dingen die anders gaan kom ik vaak tegen bij mensen die zichzelf herkennen in (kenmerken van) autisme:

Vermoeidheid, een alles overheersende vermoeidheid. Die soms even wat minder kan zijn, maar die vaak als een soort van donkere wolk boven het leven hangt. Waardoor op het oog simpele dingen soms onverwacht ingewikkeld kunnen worden om te doen.

– Moeite hebben met het bewaren van overzicht. Welke taken dien ik eerst te doen op mijn werk en hoe lang duurt dat dan? Hoe kan ik alles wat er op het werk, voor mijn gezin, in mijn familie moet gebeuren, op een goede manier doen, zonder dat ik veel te veel hooi op mijn vork neem? Afspraken vergeten, omdat een grote chaos is in je hoofd.

Grenzen aangeven kan heel lastig zijn. Dit geldt eigenlijk voor de meeste mensen die ik ken, met en zonder (kenmerken van) autisme. Waarbij ik zie dat mensen met (kenmerken van) autisme zich nog vaker proberen aan te passen aan ‘wat hoort’. Zodat ze er ook bij horen. Omdat ze toch vaak ergens een gevoel hebben van niet goed genoeg zijn en er niet echt bij te horen.

Sociale interactie met anderen. Dat kan ook echt een uitdaging zijn. Want hoe weet je nu hoe die ander gaat reageren, wat kun je zeggen in welke situatie, of  wanneer praat je teveel over een onderwerp waar je zelf veel van weet. Soms lijkt het dat je ook nooit iets goed kunt doen, je wordt altijd verkeerd begrepen. Dus misschien moet ik maar niets meer zeggen…

De informatie hierboven is natuurlijk niet compleet, ieder mens en iedere situatie is anders. Ik wil een beetje duidelijkheid geven over waar jij tegenaan kunt lopen op het moment dat je jezelf herkent in (kenmerken van) autisme.

En weet je ook dat je heel veel kunt doen om goed te leren omgaan met jouw (kenmerken van) autisme? Dat je de volgende dingen kunt leren, zodat je met jouw autisme om kunt gaan om een manier die bij jou past:

– Goed leren omgaan met de energie die jij beschikbaar hebt. Door de voor jou juiste dingen te doen. Door manieren te vinden waarop je er extra energie bij krijgt gedurende de dag. Zodat je niet aan het einde van de dag op de bank neerploft, omdat je helemaal op bent.

– Leren om de rust te bewaren, voor jezelf, op je werk en binnen je gezin. Op een manier die bij jullie past. En leren los te laten van ‘hoe het hoort’ en te bewegen naar ‘hoe werkt het voor mij/ons’.

Grenzen aangeven kun je leren. Het is daarbij belangrijk dat je je grenzen aangeeft over de dingen die jij belangrijk vindt en op een manier die bij jou past. Je kunt dat oefenen in hele kleine stapjes. Door je grenzen aan te geven op een goede manier, kom je zeker over en gaan mensen naar je luisteren.

– Ook sociale interactie met anderen kun je ontwikkelen. Je kunt gaan oefenen met het omgaan met je collega’s, praten over ditjes en datjes op een verjaardag, vaardigheden aanleren waarop dit makkelijker wordt.

Herken jij kenmerken van autisme bij jezelf?

Herken jij jezelf in bovenstaande of andere kenmerken van autisme? En wil je er meer over leren, om je werk goed te kunnen doen zonder dat het jou al je energie kost, om jezelf goed te leren kennen en te leven op een manier die bij jou past?

Maak dan nu een vrijblijvende afspraak voor een gratis ont-stress sessie. We houden de sessie in mijn praktijk in Best of online. De sessie duurt ongeveer een half uur en we bespreken waar jij tegenaan loopt en hoe ik je daarbij kan helpen.

Meld je nu hier aan voor jouw ont-stress sessie.


Tags: , , , , , , , , ,

Geplaatst: 6 mei 2022

Hoe dichtbij laat jij mensen komen?

Dichtbij

Dichtbij: Deze week had ik een training in werkvormen voor coaching in het bos. Ik heb er heel veel van geleerd. Samen met anderen nam ik deel aan de training en om de beurt waren we de persoon die gecoacht werd met een volgende oefening.

Alle oefeningen die we geleerd hebben, zijn heel goed en super fijn inzetbaar. Maar de eerste oefening heeft op mij de meeste indruk gemaakt. Het gaat over dichtbij of ver weg zijn. Ik leg je hieronder meer uit.

Oefeningen gericht op burnout of stress-klachten

Even tussendoor, de oefeningen die we kregen zijn gericht op het coachen van mensen met een burnout of stress-klachten. Dat past natuurlijk heel mooi bij mijn autismecoaching. Maar liefst 81% van de ondervraagde mensen met (kenmerken van) autisme zegt namelijk dat stress een groot of zelfs heel groot negatief effect heeft op onder andere hun zelfvertrouwen en hun zelfbeeld. 81%, dat is echt heel veel!

Oefening eigen ruimte innemen

Maar nu terug naar de oefening. De eerste oefening die we kregen ging over je eigen ruimte innemen en de ondersteunende of belastende mensen om je heen. We tekenden met een stok van alles in het zand en op een of andere manier was dat heel verhelderend en gaf het veel inzicht.

Iedereen gaat hier anders mee om

Door dit met verschillende mensen te doen, zie je heel mooi de verschillen. De ene persoon tekent een kleine cirkel en neemt weinig ruimte in voor zichzelf. En komt er door de tekening in het zand achter, dat diegene zelf best wel wat meer ruimte in mag nemen. En dan kun je dus bespreken hoe je dat op een fijne manier kunt doen.

Een andere persoon tekent een hele grote cirkel en de mensen om die persoon heen vrij ver weg. Deze persoon mag mensen wat dichterbij houden, zodat er echt contact is en je ook op ze kunt steunen. Deze persoon mag zich wat open stellen bij de mensen dicht om zich heen. En zich af en toe laten helpen. Je hoeft namelijk niet alles alleen te doen.

Ik kan bijna niet wachten

Je zult begrijpen dat ik met veel enthousiasme aan de slag ga met de nieuw geleerde oefeningen. Ik kan bijna niet wachten om met mijn coachees het bos in te gaan en de oefeningen toe te gaan passen.

Is dat herkenbaar voor je?

Is het voor jou herkenbaar, dat mensen te dicht bovenop je zitten of zaten? Of juist dat er altijd een bepaalde afstand merkbaar is? Hoe voelt dat voor jou? Ben je er tevreden mee, of zou je het liever willen veranderen?

Wil jij leren over relaties en omgang met anderen?

Kun jij ook wel wat hulp gebruiken, bij het krijgen en onderhouden van relaties? En wil je leren over hoe je met anderen om kunt gaan, zodat het voor jullie beiden past?

Schrijf je dan nu hier in voor het gratis webinar Fijne relaties dat ik op 18 mei 2022 geef.

Het webinar start om 20.00 uur en duurt ongeveer een uur. In het webinar geef ik je informatie over relaties en leg ik uit hoe ik je kan helpen bij het krijgen en onderhouden van relaties.

En dat gaat niet alleen over liefdesrelaties, maar ook de relatie met je familie, vrienden, leidinggevende en collega’s. Wil jij hulp bij het krijgen van fijne relaties met de mensen om je heen? Schrijf je nu hier in.

Nadat je je ingeschreven hebt, ontvang je een bevestigingsmail met daarin de link naar het webinar.


Tags: , , , , , , ,

Geplaatst: 4 maart 2022

Grenzen stellen

Voor heel veel mensen is voelen en weten wat ze zelf nodig hebben heel lastig. En als ze het dan weten, dan is het nog steeds lastig om ook steeds de juiste keuzes voor zichzelf te maken. Omdat ze het gevoel hebben dat er zo veel moet.

Voor mensen met (kenmerken van) autisme, is dit alles nog veel moeilijker. Het omgaan met alle prikkels op een dag, het proberen te houden van overzicht en bijvoorbeeld een goede ouder en/of medewerker zijn, kost heel veel energie.

Vandaar dat de NVA voor het congres op 9 april gekozen heeft voor het thema ‘Grenzen’. Ik zie in mijn praktijk dat dit een groot en moeilijk onderwerp is voor veel mensen met en zonder (kenmerken van) autisme.

Geen puf meer voor leuke dingen

Aan het einde van de dag ben je vaak moe en dan wil je partner, kind of vriendin nog iets leuks met je gaan doen of een belangrijk onderwerp met je bespreken.

En jij wilt dit natuurlijk ook, maar soms heb je gewoonweg geen energie om na de dag nog allerlei dingen te ondernemen en wil je eigenlijk alleen maar rust. En als je dan eindelijk in bed ligt, kun je misschien juist wel weer niet slapen, omdat je alles van die dag nog eens aan het overdenken bent.

Hoe voorkom je vermoeidheid en stress

Om vermoeidheid en stress zo veel mogelijk te voorkomen, is het nodig dat je je eigen grenzen kent en dat je ze ook kunt stellen. Met andere woorden, dat je weet waar je gevoelig voor bent en wat voor situaties voor vermoeidheid of stress bij jou kunnen zorgen.

En wat je dan kunt doen om die vermoeidheid en/of stress te voorkomen of te verminderen.

Belangrijk is om te weten wat bij jou signalen zijn die aangeven dat het te veel is, dat je grens bereikt is. Denk hierbij aan hoofdpijn, pijn en nek of schouders, sneller ademen, warm hoofd. Misschien merk jij iets anders bij jezelf op als je moe bent of stress hebt.

Het is belangrijk deze signalen te herkennen. Als je de signalen herkent, merk je dat je stress hebt en kun je kijken wat je kunt doen om de stress te verminderen. Zodat het niet nog erger wordt.

Voorbeeld van grenzen stellen op het werk

Een klant van mij vindt het bijvoorbeeld erg lastig om op tijd te merken dat hij stress heeft. Als we het er samen over hebben, kan hij goed benoemen wat hij voelt en waardoor de stress veroorzaakt wordt. Hij komt redelijk snel tot de conclusie dat dit komt doordat hij sinds kort op een andere werkplek zit.

Als we daarna bespreken dat hij kan overleggen met zijn leidinggevende of hij op een andere plek kan zitten, omdat hij op deze plek veel prikkels ervaart, vindt hij dit lastig. Hij wil het niet bespreken met zijn leidinggevende, want zijn collega’s zijn juist zo blij met hun nieuwe plekken. Hij wil hen niet vragen te ruilen van werkplek.

Gelukkig zijn er alternatieven

Gelukkig zijn er nog andere alternatieven te bedenken. Denk hierbij aan het gebruiken van een geluid reducerende koptelefoon, je bureau richting de muur zetten en ervoor zorgen dat je regelmatig even van je bureau weg loopt en rust pakt.

Vaak is het lastig om zelf oplossingen te vinden voor de dingen waar je tegenaan loopt. Je zit zelf al een tijdje in een bepaalde situatie en je hebt al van alles geprobeerd. Als de geprobeerde dingen niet helpen, is het lastig om zelf nieuwe dingen te blijven verzinnen.

Vind jij het lastig om je vermoeidheid te herkennen?

Vind jij het lastig om je eigen signalen van vermoeidheid en/of stress te herkennen? Om nieuwe dingen te verzinnen die je kunt proberen om die vermoeidheid of stress te voorkomen? Om voor jezelf en aan anderen je grenzen aan te geven? Te laten weten wat wel en wat niet kan of goed voelt?

Vraag dan nu hier een gratis ont-stress sessie aan. Deze ont-stress sessie houden we online of in mijn praktijk in Best. Tijdens de sessie kun jij je verhaal kwijt over waarom je zo moe bent en kan ik je helpen met wat te doen om weer energie te hebben en je grenzen aan te geven.


Tags: , , ,

Geplaatst: 25 februari 2022

Nieuw normaal

Het einde van de Corona-maatregelen is aangekondigd. Vanaf nu kan en mag er weer veel.

Wij hebben genoten van de rust

Als je net als binnen ons gezin met (kenmerken van) autisme te maken hebt, en de afgelopen tijd als lekker rustig hebt ervaren, kan dat best wel even lastig zijn. Je hoort over de term ‘nieuwe normaal’, maar wat is dat dan, een nieuw normaal? Hoe ziet dat er dan uit?

Onze kinderen en wij hebben genoten van de rust de afgelopen (bijna) twee jaar. En we merken dat we niet zomaar weer terug willen naar hoe het voor de Corona-uitbraak was.

Lastig om alles te doen wat van je verwacht wordt

De oudste (autisme/ASS) gaat al weer een jaar ongeveer redelijk ‘normaal’ naar school. Hij zit in de examenklas, dus voor hem gaat de ritme van school gewoon door zoals gepland.

We merken bij hem dat sinds de lockdowns voorbij zijn, hij best wel moeite heeft om alles te doen wat er van hem verwacht wordt. Om volledig naar school te gaan, huiswerk en allerlei opdrachten te maken en om te leren voor toetsen. Terwijl dit natuurlijk een belangrijk (examen-)jaar is. Hij gaat dus wel goed naar school en doet zijn ding, maar hij klaagt over vermoeidheid en dat het allemaal veel is.

Eén afspraak in het weekend is meer dan genoeg

Ook bij de jongste (autisme/ASS) merken we het effect dat het ‘gewone’ leven weer opgestart wordt. Ook hij heeft hier moeite mee. En waar we vroeger vaak meerdere dingen in een weekend te doen hadden, vindt hij het nu lastig om één afspraak in het weekend te hebben. Hij heeft die tijd echt nodig om uit te rusten van de (school)week. Het kost allemaal wat meer moeite merken we.

Zelf letten we ook goed op hoe vol we onze agenda’s plannen. Zoals gezegd hebben we met z’n vieren genoten van de rust tijdens de lockdowns, en beginnen we pas net weer voorzichtig op te starten met het afspreken met anderen.

Zoeken naar hoe het werkt voor ons

En ik merk dat het echt weer even zoeken is naar hoe werkt het voor ons. We hebben allebei wel weer zin om met anderen af te spreken, maar we willen ook de rust in huis bewaren en voldoende tijd voor en met elkaar hebben.

Een paar dingen die voor ons goed werken:

– Zeg niet meteen ja op een uitnodiging. Je mag best even nadenken en bekijken of een uitnodiging op dit moment bij je past en of je er ruimte voor hebt om ja te zeggen.

– Houd je van wandelen, spreek dan af om samen te gaan wandelen in plaats van statig binnen te gaan zitten, zoals je vroeger misschien regelmatig deed.

– Spreek in kleine groepjes af, in plaats van dat je hele huis vol zit. In een klein groepje kom je vaak tot fijne gesprekken en heb je echt de tijd voor elkaar.

Lastig om een ‘nieuw normaal’ te vinden

Vind jij het met jouw (kenmerken van) autisme lastig om voor jezelf een ‘nieuw normaal’ te vinden? En ben je op zoek naar manieren om je grenzen daarin te (her)kennen en kun je daar wel wat hulp bij gebruiken?

Maak dan hier een afspraak voor een gratis ont-stress sessie. Daarin bespreken we waar jij tegenaan loopt in het vinden van je ‘nieuwe normaal’. En we kijken hoe ik je hierbij kan helpen. Meld je nu aan.


Tags: , , ,

Geplaatst: 15 juli 2019

Zorg voor voldoende tijd voor jezelf

Iedereen heeft het druk. Sommigen hebben het druk met het werk, anderen zijn druk met het zorgen voor kinderen of ouders. Die drukte geeft een hoop stress en daardoor heb je altijd te weinig tijd voor jezelf. Wil jij weten hoe je om kunt gaan met stress? Lees dan hieronder verder.

Te weinig tijd

Je hebt echt te weinig tijd en een gebrek aan energie. Je houdt van leuke dingen doen, met je gezin of met vrienden. Je merkt dat je van alles wilt gaan doen met anderen, maar dat het er op een of andere manier niet altijd van komt. En dan heb je ook nog van die verplichte bezoekjes, zoals een verjaardag van een oudtante waar je echt niet onderuit kunt of die ene kennis die je beloofd hebt om te helpen.

Gedurende de werkweek ‘moeten’ daarnaast ook nog een hele hoop dingen. Je moet gaan werken, je moet naar de tandarts, je moet nog even iemand bellen, je moet je belastingzaken regelen. Door alle dingen die je ‘moet’ in een week, is het zo weer zondagavond en kom je er achter dat je de hele week eigenlijk niets gedaan hebt wat niet ‘moest’ maar wat ‘mocht’.

En daarbij ben je ook de hele week erg moe geweest en heb je die twee dingen die echt belangrijk waren nog niet gedaan. Niet echt een toonbeeld van ontspannen leven.

Effecten van stress door tijd tekort

Als je altijd aan het rennen en vliegen bent, heb je altijd het gevoel van ‘tijd tekort’. Het is dan ook erg moeilijk om bijvoorbeeld in het weekend wel te ontspannen. Je zit dan zo in de stress-modus, dat je zelfs in het weekend steeds op je telefoon kijkt en je gejaagd voelt.

Geen tijd voor een lang artikel?
Ga direct aan de slag met deze 7 ontspanningsoefeningen!
  • Leer te ontspannen
  • Breng je energie weer in balans
  • Doe weer dingen waar je energie van krijgt
Oefeningen downloaden

 

Ook slapen wordt in het weekend lastig, omdat je zo gewend bent om te piekeren en na te denken voordat je in slaapt valt, dat het bijna niet meer lukt om gewoon ontspannen te gaan slapen. Doordat je steeds de druk voelt van de dingen die je nog moet doen, word je vroeg wakker en ben je na een weekend niet uitgerust.

Hoe zorg je dat je je tijd goed besteedt?

Wat mij helpt in zulke weken is om de leuke dingen of me-time van te voren in te plannen en er tijd voor te maken. Op die manier weet ik zeker dat ik er aan toe kom. En soms plan ik het in voor wat verder weg. Dan weet ik dat ik de komende week erg veel dingen in mijn agenda heb staan die ‘moeten’, maar dan weet ik ook dat ik de week erna zeker me-time heb of iets leuks ga doen met die ene vriendin.

En door gedurende de drukke week op mijn voeding en slaap te letten, weet ik dat ik voldoende energie binnen krijg en voldoende slaap, zodat ik de week aan kan. En de week erna blijf ik goed eten en voldoende slapen en kan ik ook nog opladen door leuke dingen te doen, te lezen of een stuk te gaan wandelen.

Wil je meer oefeningen?
Ga direct aan de slag met deze 7 ontspanningsoefeningen!
  • Leer te ontspannen
  • Breng je energie weer in balans
  • Doe weer dingen waar je energie van krijgt
Oefeningen downloaden